zaterdag 23 januari 2016

Verborgen Verleden zaterdag 23 januari 2016 Teun van de Keuken


De basis voor elke aflevering van Verborgen Verleden wordt gelegd met behulp van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis. In de uitzending wordt een aantal familielijnen uitgewerkt voor de zoektocht van de hoofdpersoon, maar er zijn natuurlijk nog veel meer verhalen te vertellen. Naar aanleiding van ons onderzoek geven we op deze pagina’s nog wat extra informatie bij de betreffende uitzending.
















De vader van Teun van de Keuken was de bekende fotograaf en filmer Johan van der Keuken, geboren als Gerard Joan van de Keuken in 1938. (Hij voegde dus niet alleen een h maar ook een r toe aan zijn naam.) Jo(h)ans vader Gerrit Jan van de Keuken (1903-1947) was onderwijzer en later leraar Nederlands en Engels in Amsterdam. Tevens was hij de auteur van een taalmethode Engels die vóór de Tweede wereldoorlog veel werd gebruikt in het middelbaar onderwijs. Goed mogelijk dat hij de eerste in zijn familie was met een academische opleiding. Zijn vader, Teuns overgrootvader Bernardus, was werkzaam bij de spoorwegen, en verhuisde waarschijnlijk mede vanwege zijn werk naar het westen van het land. Betovergrootvader Jan van de Keuken (1824-1886) was geboren in het Ambt Almelo, had daar gewerkt als wever en dagloner, was er getrouwd en werd er begraven. Voor oudvader Abram van de Keuken (1783-1852) gold hetzelfde – hij staat geregistreerd als landbouwer.


Onderwijzers in de familie

Grootvader Van de Keuken trouwde in 1924 met de onderwijzeres Else Geertruida Heijmel. Haar loopbaan stopte vrijwel zeker op de dag dat ze trouwde, aangezien onderwijzeressen nog tot in de jaren zestig van de vorige eeuw hun ontslag kregen zodra ze in het huwelijk traden (ja, schandelijk! – noot van de redactie). Else Geertruida’s vader, Johannes Heijmel (1871-1960) was leraar aan de rijkskweekschool in Groningen, dus waarschijnlijk heeft zij haar onderwijzeressenopleiding gevolgd aan de school waar haar vader lesgaf.
Johannes groeide op in Hoogezand, waar zijn vader Cornelis Lodewijk (1841-1928) directeur van de (stads)gasfabriek was. Dat was lang voordat (in 1959) de enorme aardgasvoorraad in de Groningse bodem werd ontdekt onder het land van boer Boon bij Slochteren. Grappig detail hier is, dat Cornelis Lodewijk trouwde met Geertje Schuur, die in 1844 was geboren in datzelfde Slochteren.


Vader onbekend

Annechien Jans de Groot (1806-1850), een voormoeder uit de lijn van de familie Heijmel, baarde  tussen 1829 en 1846 vijf kinderen zonder vader: op 24 mei deed ze in Oude Pekela aangifte van Antje de Groot; 25 maart 1833 werd daar Kesina de Groot geboren; Elsien de Groot kreeg ze op 21 januari 1841; zoon Jan werd geboren op 24 april 1843 en op 19 december 1846 werd Geertruida de Groot geboren. Vier meisjes en één jongen. In 1847 trouwde ze met Teunis Jans Draai, die echter alleen zoon Jan erkende.
Op WieWasWie vind je de geboorteakte van Kesina de Groot.


Opgesloten wegens zinneloosheid

Anna van de Endt, getrouwd met Leendert van Mannekes, een voorvader uit de familie Van der Lelij, vroeg de rechtbank van Rotterdam haar man op te sluiten. Ze was ten einde raad, want hij verkeerde al bijna vijf jaar ‘in een staat van maling en zinneloosheid’. In een bijbehorend verslag wordt beschreven wat er aan de hand was, tegenwoordig zou Van Mannekes waarschijnlijk worden gediagnosticeerd als manisch-depressief. Hij was reder in Maassluis en gedroeg zich zeer agressief tegenover medewerkers en zakenrelaties, gaf onzinnige orders en deed onverantwoorde aankopen. Zo gaf hij bijvoorbeeld een van zijn schippers opdracht om heel vroeg in de ochtend naar Rotterdam te vertrekken om daar scheepsvolk te zoeken zonder dat daar aanleiding voor was, kocht hij zomaar een schip vol IJslandse vis, voor zijn eigen genoegen, net als een schip vol haring en een huis. Als iemand het waagde hem tegen te spreken ontvlamde hij in onredelijke woede.
In 1818 kwam hij uiteindelijk in een tuchthuis terecht wegens krankzinnigheid.

Zelf aan de slag met uw familiegeschiedenis? Ga naar CBG|Centrum voor familiegeschiedenis




8 opmerkingen:

  1. Deze voorouders zijn veel spannender dan die in de tv aflevering, maar ja, daar waren schilderijen van en da's natuurlijk leuk voor op tv!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Jammer, ook hier geen duidelijkheid over de relatie met de tak van der Goes. Leek er idd wel een beetje aan de haren bijgesleept. En dat terwijl ik anders zo geniet van de uitzendingen.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Helemaal met de vorige spreker eens, de van der Goes was voor mij ook heel onduidelijk

    BeantwoordenVerwijderen
  4. niet heel onduidelijk, maar geheel onduidelijk...

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Deze reactie is verwijderd door de auteur.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Deze reactie is verwijderd door de auteur.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Teun stamt in mijn verzameling ook af van Karel de Grote via de lijn v/d Lely.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. René de Zeeuw24 juli 2016 om 05:53

    Dit stuk bevat nogal wat onjuistheden. Niet alleen vader Johan van der Keuken gebruikte 'van der', maar ook grootvader profileerde zich als G.J. van der Keuken. Zijn jaartallen worden hier onjuist vermeld; hij werd geboren in 1903 en overleed op 74-jarige leeftijd in 1978. Hij was een zeer ervaren 'onderwijsman': hij was achtereenvolgens onderwijzer, leraar, hoofd van een school, maar voornamelijk schrijver van schoolboeken. In de onderwijswereld was hij een zeer bekende naam. Talloze studieboeken voor zowel Nederlands als Engels, alsmede woordenboeken, verschenen van zijn hand. Ook verschenen er schoolboekjes voor Duits, die hij overigens onder een schuilnaam publiceerde, omdat hij vreesde dat die wellicht niet goed zouden worden ontvangen als men wist dat ze ook van zijn hand waren. Behalve school- en studieboeken schreef hij in de jaren zestig een hele reeks reisgidsen. Hij trouwde inderdaad een onderwijzeres, die hij waarschijnlijk tijdens zijn onderwijzersopleiding leerde kennen. Of zij ook daadwerkelijk stopte met haar werk als onderwijzeres nadat zij in het huwelijk traden, is niet met zekerheid vast te stellen, want dat gebeurde vooral in katholieke kringen. De Van der Keukens waren zeker niet katholiek. Hoewel hij een zeer ervaren en goede samensteller was van uiterst succesvolle schoolboeken, was hij geen academicus, zoals in dit stuk wordt gesuggereerd. Na zijn onderwijzersakte behaalde hij de akte Engels M.O.-A en jaren later ook nog de akte Nederlands M.O.-A. Hij had een grote voorliefde voor Engeland, waar hij veel van zijn vrije tijd doorbracht en constant aantekeningen maakte van het levende Engels dat hij hoorde en zag. Later gebruikte hij die notities weer voor een volgende publicatie of om nieuwe drukken te moderniseren. Zijn schoolboeken worden ook nu nog steeds op scholen gebruikt.

    BeantwoordenVerwijderen