donderdag 16 februari 2012

Indrukwekkend boek en dito tentoonstelling: In Memoriam

Onlangs verscheen het boek In Memoriam. De gedeporteerde en vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen 1942-1945 van Guus Luijters, met beeldredactie van Aline Pennewaard. Een mooie dundrukeditie met een verschrikkelijke inhoud!
In dit gedenkboek worden bijna 18.000 Joodse en zigeunerkinderen vermeld, die vanuit Nederland werden gedeporteerd en vermoord in de kampen Auschwitz en Sobibor. Van elk kind naam, adres, geboortedatum en datum waarop en plaats waar ze vermoord zijn. Van ongeveer 3000 kinderen is er bovendien een zwartwitfoto afgedrukt.

De namen zijn per transport en daarna in alfabetische volgorde vermeld. Vanaf woensdag 15 juli 1942 tot en met woensdag 13 september 1944 gingen er 102 transporten van Westerbork naar het Oosten, waarvan de meeste naar bovengenoemde kampen. De kleinste hadden enkele honderden mensen aan boord, maar de grootste meer dan drieduizend. De transporten 67 en 68 waren de grootste en gingen naar Sobibor. Nummer 68 was het zgn. kindertransport, bestaande uit bijna 2000 vrouwen en 1145 kinderen. Naar dat kamp werden de Joden vanaf 2 maart tot en met 20 juli 1943 gestuurd en de meesten werden er meteen vergast. Jules Schelvis was een overlevende van transport 67 en dat was een unicum!
Bij de deportaties naar Auschwitz werden er meer mensen ‘uitverkoren’ om dwangarbeid te verrichten en zo voorlopig te blijven leven. In dit boek zijn allen tot met 18 jaar als kinderen beschouwd, terwijl de Duitsers 16 jaar als leeftijdsgrens hanteerden. Gemiddeld bestond een vijfde tot zesde deel uit kinderen en vooral de kleinen hadden geen schijn van kans. Ze werden meteen vergast, samen met hun moeder als die erbij was.

Een register vermeldt alle kinderen nogmaals en dan blijkt welke - vaak bloemrijke - familienamen voor een groot deel zijn verdwenen uit de Nederlandse samenleving, zoals Boekbinder, Brilleslijper, Gobetz, Halverstad, Porcelijn, Stokvisch, Swaalep, Vleeschdrager, Vrachtdoender en Zeehandelaar.
Zie ook de website joodmonument.nl en de Nederlandse FamilienamenBank.

In Memoriam, de gedeporteerde en vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen, 1942 – 1945, van Guus Luijters en Aline Pennewaard is een fraai gebonden publicatie van uitgeverij Nieuw Amsterdam, ISBN 9789046812303, telt 960 pag.'s en 2500 foto's en kost € 99,95 


Van 10 februari t/m 20 mei 2012 kan in Stadsarchief Amsterdam de gratis tentoonstelling In Memoriam worden bezocht. Centraal in deze tentoonstelling staan de foto's van de vermoorde kinderen die Aline Pennewaard verzamelde en in het boek zijn afgedrukt (zie foto.). Een flink aantal van die foto's is afkomstig uit de collectie Calmeyer bij het CBG. Zie voor méér informatie over de tentoonstelling de website van Stadsarchief Amsterdam.

In Het Parool van 8 februari (in een artikel van Maarten Moll) zei Guus Luijters het volgende over het boek:
Dit is geen boek om te lezen. Het is een boek dat er is. Het is een boek dat er moest komen. Heel erg dwingend moest dat boek er komen. Omdat het er nog niet was.... Sommige boeken moet je schrijven omdat ze er niet zijn. En dit boek zou uitgebreid moeten worden tot een boek over iedereen die in de Tweede Wereldoorlog vanuit Nederland gedeporteerd en vermoord is.
In Frankrijk was al eerder in 1995 zo’n boek over Frans-Joodse kinderen uitgebracht door Serge Klarsfeld, eveneens vergezeld van een expositie: Le mémorial des enfants Juifs déportés de France. Zie deze video en deze video over dit project.

2 opmerkingen:

  1. Onvoorstelbaar wat deze kinderen en hun ouders is overkomen. En wat goed dat dit boek er is. Een monument!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Elk jaar lezen we enkele namen in een doopsgezinde kerkdienst rond de datum van 4/5 mei. Dit boek zou in elke kerk moeten liggen, naast de Bijbel.

    BeantwoordenVerwijderen