donderdag 1 december 2011

Struikelstenen en Joodsmonument.nl

Al eerder schreven we in Bronnen dossier@CBG over Struikelstenen. In het laatste nummer van CBG-kwartaalblad Genealogie (dec. 2011) wijdde Ruud Straatman zijn column Memo aan een drietal Struikelstenen die dit jaar bij hem in de straat werden gelegd. Onderstaand is deze column ook digitaal te lezen, inclusief de bijbehorende hyperlinks. Mensen die in hun eigen straat of buurt Struikelstenen aantreffen kunnen via de website Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland (joodsmonument.nl) makkelijk méér informatie vinden over de slachtoffers op de Struikelstenen. Het zou mooi zijn als in de toekomst vanuit joodsmonument.nl ook verwijzingen komen naar de Struikelstenen.

Struikelstenen in de Steenstraat

Op 28 april van dit jaar werden bij ons in de Tweede Jan Steenstraat in Amsterdam drie zogeheten ‘Struikelstenen’ in het trottoir gelegd. Ze vormen een tastbare herinnering aan de jodenvervolging in onze buurt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het zijn kubusvormige betonnen stenen van tien bij tien centimeter met een messing bovenplaat waarin de gegevens van slachtoffers zijn gegraveerd: naam, plaats en datum. Het goudkleurige nieuwe messing krijgt met de tijd een bronsachtig patina. Oorspronkelijk heten de stenen Stolpersteine (stolpern betekent struikelen in het Duits), naar een idee van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (Berlijn 1947). Hij legde in 1997 illegaal de eerste Stolperstein in het trottoir voor een huis in Berlijn waaruit Joden waren verdreven en vervolgens vermoord. Later werd toestemming verleend om méér Stolpersteine te plaatsen. De Struikelstenen zijn sympathieke kleine monumenten die samen een enorm omvangrijk monument vormen voor onmetelijk lijden. Ook in Nederland zijn inmiddels steeds meer Struikelstenen te vinden, onder andere in Hilversum, Rotterdam, Amsterdam, Kampen en Haarlem. Het publiek kan stenen adopteren (stolpersteine.com en struikelstenen.nl). De drie Struikelstenen in de Tweede Jan Steenstraat staan voor Raphaël Goudeketting (geb. Amsterdam 28 mei 1896, koopman), Lina Goudeketting-Jons (geb. Amsterdam 19 dec. 1896, hulp in de huishouding) en hun zoon Elja Goudeketting (Amsterdam 8 mei 1920, kleermaker).

Zij woonden op nummer 25, één hoog. Raphaël en Lina trouwden op 2 april 1919 te Amsterdam. Ze werden op 5 februari 1943 in Auschwitz vermoord, zoon Elja op 19 augustus 1942 in Birkenau. Raphaël en Lina hadden ook nog een dochter Hennie, die de oorlog overleefde. Zij werd apart van haar ouders en broer gedeporteerd en heeft hen nooit meer terug gezien. Zelf werd ze gevangen gezet in het beruchte blok tien van Auschwitz, waar medische experimenten werden uitgevoerd op mensen. Daar verbleef ze ongeveer tweeëneenhalf jaar. Ter gelegenheid van het leggen van de Struikelstenen voor haar ouders en broer in het trottoir voor haar ouderlijke huis is Hennie Goudeketting door de Amsterdamse tv-zender AT5 geïnterviewd. Een klein fragment van haar aangrijpende verhaal is te zien op de website van AT5.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten