donderdag 8 september 2011

Doodsbriefjes als genealogische bron

In het septembernummer 2011 van het kwartaalblad Genealogie (blz. 110-111)  verscheen van de hand van Rob van Drie een artikel over doodsbriefjes als bron voor  persoonsinformatie. Sinds 1865 is de arts die iemands dood vaststelt verplicht een verklaring van overlijden op te maken. Daarin tekent hij de doodsoorzaak op.

Om een indruk te krijgen van de informatie die de doodsbriefjes kunnen bieden volgt hier een lijst gebaseerd op de verklaringen uit 1885 voor de gemeente Haastrecht (Streekarchief Midden-Holland, Collectie bevolkingsboekhouding van Haastrecht 1812-1939, inv.nr. 55). De lijst geeft achtereenvolgend de overlijdensdatum, naam, leeftijd, ‘middellijke’ en ‘onmiddellijke’ doodsoorzaak (onderliggende ziekte en directe doodsoorzaak). Enkele gegevens zijn aangevuld vanuit Genlias (nu WieWasWie) waar de overlijdens van Haastrecht uit 1885 in opgenomen zijn. Die informatie staat tussen teksthaken.  
  • 2-1, Maria de Vrij, 80 jaar, marasmus sinilis        
  • 8-1, P[eijen] Hooge[r]waard, 85 jaar, mors physiologium, paralysis cordis
  • 12-1, [Eva van Dijk], huisvrouw van P. Oudejan[s], 80 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 14-1, Arie de Jong, 60 jaar, sine cura medici       
  • 22-1, Theodorus Oorschot, 3,5 jaar, uitgestrekte verbranding  
  • 27-1, Jan Duivendijk, 14 jaar, onbekend               
  • 30-1, Gerritje Schoonderwoerd, 77 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 13-2, Bastiaan Oosterlaken, 85 jaar, marasmus sinilis, paralysis cordis
  • 27-2, Wilhelmus Adrianus Putman, 57 jaar, bronchitis, paralysis cordis
  • 14-3, Gerrit Slootjes, 40 jaar, tuberculosis pulmonis sinistra, oedema pulmonum
  • 20-3, Adrianus Ballering, 25 jaar, longlijden, uitputting
  • 25-3, Petronella Maria Knoers, 4 maanden, nierlijden  
  • 1-4, Adrianus Heleonardus Drost, 71 jaar, myocarditis chronic, insufficientia cordis
  • 7-4, Willem Snelleman, 67 jaar, bronchitis chronica, apoplexia pituitaria
  • 7-4, Willem Brouwer, 21 jaar, verdrinking
  • 14-4, Letje Verboom, 4 maanden, diarrhoea infantum, paedatrophia
  • 21-4, Frederik de Bruin, 4 maanden, enteritis, convulsiones
  • 19-5, [Anna Margaretha Frij], huisvrouw van G[errit] de Jong, 52 jaar, chronische maagcatarh, uitputting
  • 20-5, Jacobus de Zeeuw, 84 jaar, marasmus sinilis, oedema pulmonum
  • 25-5, Leendert Oosterom, 20 weken, hydrops universalis congenita, ruptura spontanea hydrocephali
  • 30-5, Salomon Booy, 5 maanden, catarrhus intestus et pulmonum
  • 27-6, Krijn van Eik, 81 jaar, carcinoma lab. sup.  debilitas cordis
  • 1-8, Maria Geertruida Doest, [0 jaar], convulsiones, paralysis cerebr.
  • 27-8, Cornelia van Elteren, 6 maanden, gastroenteritis, convulsiones
  • 1-9, Joannes Sluis, 3 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 3-9, Dirk van Sijll, 80 jaar, bronchitis chronica, oedema pulmonum
  • 3-9, Theodora Wilhelmina Speng, 4 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 6-9, Izak van den Berg, 4 maanden, eczema capitus faciei, pyohaemia
  • 9-9, Cornelis Uitenbogaart, 3 maanden, gastroenteritis, paedatrophia
  • 16-9, Jorinus Brouwer de Koning, 19 jaar, febres continuae, exhaustio
  • 27-9, Petrus Josephus van Zuilen, 5 maanden, ingewandslijden             
  • 15-10, Maria Elisabeth Bons, 2 jaar, scrophulosis, convulsiones
  • 23-10, kind C.A. van Griethuizen, echtg. S. de Jong, 0 dagen, levenloos voldragen          
  • 28-10, Jacquemijntje Smit, 6 jaar, nephritis acuta (post typhoidea), asthma uraemicum
  • 30-10, Arie Klevers, stenosis pyloris, marasmus
  • 12-11, Geertje Slingeland, 4 maanden, paedatrophia (mortua est sine cura medici)
  • 1-12, Maria Overes, echtg. Straver, 29 jaar, phtisis pulmonum, haemorrhagia interna
  • 9-12, Maarten Ooms, 1,5 dag, debilitas congenita
  • 13-12, Gerrit de Vos, 69 jaar, slepende luchtpijpsontsteking (bronchitis)             
  • 17-12, Hannes Lensing, 73 jaar, bronchitis chronica, oedema pulmonum

Een goed hulpmiddel bij de interpretatie van medische terminologie in bronnen uit de 19e eeuw is Rudy's List of Archaic Medical Terms op de website Antiquus Morbus.
Verdere literatuur over de registratie van overlijdensoorzaken in Nederland: Poppel, F. van & J.P. van Dijk, The development of cause-of-death registration in the Netherlands, 1865-1955, Continuity and Change 12 (2) (1997), blz. 265-287. Als PDF te downloaden van de website van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI)

3 opmerkingen:

  1. Is het mogelijk ergens een digitaal lijstje aan te leggen van plaatsen-perioden waarvan de doodsbriefjes bewaard zijn? Of is dat er toevallig al? Lijkt mij handig.
    Zo vond ik Hooglandse doodsbriefjes van 1934 in het Eemland archief. Te vinden onder: Toegangnr 0071 Inventnr 140 (Ingek. stuk. en min. van uitg. stukken).
    Dus denk ik: wie kan ik een plezier doen met deze mededeling?

    Adrie Kerkhof

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Beste Adrie Kerkhof,

    Dank voor de aanvulling. Alle signaleringen van doodsbriefjes zijn welkom in het Bronnen dossier@CBG. Zie ook de overige berichten met het label "Doodsbriefjes".

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ter informatie, in het Regionaal Archief Tilburg zijn ook doodsbriefjes aanwezig. In ieder geval van de stad Tilburg zelf.

    BeantwoordenVerwijderen