dinsdag 12 april 2011

Slachtoffers in het CABR

Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) dat het Nationaal Archief sinds 2000 in huis heeft bevat een enorme hoeveelheid gegevens over de Tweede Wereldoorlog in al zijn facetten.
Het CABR bestaat uit ca. een half miljoen dossiers die samen méér dan acht kilometer archief beslaan. De dossiers zijn op naam geordend. Op de naam van verdachten van 'onvaderlandslievend gedrag' tijdens de oorlog. Het is dus een daderarchief, al klopt dat niet helemaal want er zitten ook dossiers bij over verdachten waartegen géén vervolging is ingesteld of die zijn vrijgesproken. Maar toch, het archief wordt vooral gebruikt om er achter te komen of iemand tijdens de oorlog iets strafbaars heeft gedaan en wat dat dan precies was.
Het is een uniek archief dat daderonderzoek relatief gemakkelijk maakt. Voor onderzoek naar slachtoffers beschikken we niet over zo'n mooie bron. Iemand die wil weten hoe de toedracht rondom arrestatie en/of deportatie van een dierbare precies is geweest heeft veel moeite om gegevens te vinden. Tijdens het maken van een nieuwe digitale toegang tot het CABR, ter vervanging van de aan grote slijtage onderhevige cartotheek, werd het idee gelanceerd om op het CABR een andere toegang te maken om het archief ook te kunnen gebruiken voor speurtochten naar slachtoffers.

Vandaag werd tijdens een symposium in het Nationaal Archief het voorlopige resultaat van dat project gepresenteerd, dat werd gefinancierd het subsidie van Erfgoed van de Oorlog van het Ministerie van VWS. Het symposium droeg de veelzeggende titel Slachtoffers in een daderarchief. Zes onderzoekers hebben met grote volharding onder de bezielende leiding van Ad van Liempt en Jan Kompagnie ca. 250 dossiers van de belangrijkste jodenjagers gezocht en doorgespit op zoek naar namen van slachtoffers. Vanwege de wet op de privacy konden alleen de namen van de slachtoffers van reeds overleden daders vrij worden gegeven. Onderzoekers van het Centraal Bureau voor Genealogie hebben vervolgens op verzoek uitgezocht welke daders reeds overleden waren. Uiteindelijk heeft het onderzoek van de zes van Ad en Jan er toe geleid dat de toedracht van de arrestatie en deportatie van ongeveer 9.000 slachtoffers aan het licht is gekomen. Die ca. 9.000 namen zijn toegevoegd aan de nadere toegang.

Komende tijd zullen bij de betreffende namen in het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap verwijzingen naar de dossiers in het CABR worden opgenomen. Het Digitaal Monument gaat dus functioneren als publiekstoegang. Zie onderstaand voor een voorbeeld van zulk een verwijzing.


  

Zie voor méér informatie ook de website van het Nationaal Archief

De zoon van één van de slachtoffers heeft een boek geschreven over de speurtocht naar zijn vader met behulp van de gegevens uit het CABR: Paul Hellmann, Klein kwaad. Het proces-Demjanjuk en de speurtocht naar het verraad van mijn vader. ISBN 978 90 457 0488 3. Prijs € 14,95. Zie website Uitgeverij Augustus.
Op de website van de NOS staat een bijdrage van Pauline Broekema over de speurtocht van Paul Hellmann.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten